Czy zmiany ciśnienia atmosferycznego zatykają uszy?

Wiele osób wyczuwa to podczas lotu, wjeżdżania na górę, szybkiej windy lub gdy nadciąga burza: nagle uszy robią się „zatkane”, pełne albo jakby słuchało się pod wodą. Dźwięki stają się stłumione, może pojawić się lekki ból i chęć do ziewnięcia czy przełknięcia, żeby uszy „pękły”. To powszechne odczucie przy zmianach ciśnienia i ma prostą, dobrze poznaną przyczynę. Poniżej wyjaśniam, jak to działa, jaką rolę odgrywa ciśnienie atmosferyczne i dlaczego niektórzy czują to silniej niż inni.

Krótka odpowiedź

Tak, zmiany ciśnienia powietrza mogą sprawić, że uszy będą się wydawać zatkane. Przyczyną jest trąbka Eustachiusza, wąski przewód łączący środkowe ucho z tyłem nosa i gardła. Jej zadanie to wyrównywanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej. Gdy zewnętrzne ciśnienie zmienia się szybciej niż trąbka może zareagować, powstaje różnica ciśnień i czujesz pełność lub stłumienie.

Trąbka słuchowa i jak działa równoważenie

Środkowe ucho to niewielka, wypełniona powietrzem komora za błoną bębenkową. Jedyną drogą wymiany powietrza jest trąbka Eustachiusza. Zwykle jest zamknięta i otwiera się krótko przy połykaniu, ziewaniu czy żuciu, co pozwala skorygować ciśnienie. Jeśli zawór ten działa sprawnie, błona bębenkowa swobodnie drga i słyszymy normalnie.

Fizyka prosto

Gdy ciśnienie zewnętrzne rośnie, uwięzione powietrze w środkowym uchu chce się skurczyć, a gdy ciśnienie spada, chce się rozprężyć. Ponieważ jama ucha leży w sztywnych kościach, nie może się łatwo rozszerzyć lub skurczyć. Dlatego podczas wznoszenia się samolotu ciśnienie zewnętrzne maleje i powietrze w uchu ma wyższe ciśnienie, a podczas schodzenia sytuacja jest odwrotna i często potrzeba aktywnego wyrównania.

Co sprzyja zatykaniu uszu

Największe problemy powodują duże i szybkie zmiany ciśnienia: start i lądowanie samolotu, nurkowanie, szybkie wjazdy na wysokość. Zmiany pogodowe zachodzą zazwyczaj powoli i rzadko zatykają zdrowe ucho. Jeśli jednak trąbka jest już obrzęknięta lub zatkana na skutek przeziębienia, alergii, zapalenia zatok lub suchego powietrza, nawet łagodna zmiana ciśnienia może wywołać dyskomfort.

Jak pomóc sobie prostymi sposobami

W większości przypadków uczucie mija samo, gdy trąbka w końcu się otworzy podczas przełykania lub ziewania. Proste czynności pomagają przywrócić równowagę.

Kiedy warto iść do lekarza

Jeśli zatkanie, stłumienie słuchu lub ból utrzymują się przez kilka godzin lub powyżej tygodnia, pojawia się wypływ z ucha, krwawienie, znaczny ból, gorączka, nagły spadek słuchu lub silne zawroty, należy zgłosić się do specjalisty. W rzadkich przypadkach długotrwała nierównowaga ciśnień może prowadzić do nagromadzenia płynu za błoną bębenkową lub uszkodzenia błony.

Wnioski

Uczucie zatkania uszu przy zmianie ciśnienia jest normalne i wynika z mechanizmu wyrównywania ciśnienia przez trąbkę Eustachiusza. Najsilniejsze doznania wywołują szybkie, duże zmiany ciśnienia. Pogoda rzadko sama w sobie powoduje poważne problemy, chyba że trąbka jest już obrzęknięta z powodu przeziębienia, alergii lub suchego powietrza. Zazwyczaj objaw mija sam po kolejnej próbie wyrównania ciśnienia.

Źródła

Materiały edukacyjne i przeglądy medyczne opisujące barotraumę ucha i dysfunkcję trąbki Eustachiusza z publikacji medycznych i poradników laryngologicznych.