Czy burza magnetyczna może wywołać ból głowy?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań na stronach o pogodzie kosmicznej, i zwykle przychodzi już z gotową odpowiedzią. Prognoza zapowiadała burzę, w południe pojawił się ból głowy, więc skojarzenie wydaje się oczywiste.

Jednak szczera odpowiedź jest bardziej zniuansowana niż tylko tak albo nie. W zasadzie burza magnetyczna mogłaby w pewnych warunkach oddziaływać na układ nerwowy człowieka, nikt nie wykazał jeszcze ostatecznie, że jest to absolutnie niemożliwe. Gdy jednak badacze sprawdzili dostępne, największe zbiory danych, wynik był prawie zerowy. Tymczasem zwykłe zjawiska pogodowe często towarzyszące dniom burzowym pozostawiły czytelne ślady w rejestrach bólów głowy.

Krótka odpowiedź

• Dowody na poziomie populacyjnym, że burze magnetyczne wywołują bóle głowy, są bardzo słabe. Największe badanie nie pokazało praktycznie żadnej korelacji.
• Łańcuch przyczynowy jest trudny do udowodnienia. Burza zmienia pole przy ziemi jedynie o ułamek procenta pola tła, i nie ma znanego mechanizmu, który tę zmianę bezpośrednio przekuwa w ból.
• Zwykła pogoda ma o wiele mocniejsze wsparcie empiryczne: spadek ciśnienia, wilgotność, deszcz i wyładowania atmosferyczne wykazują powiązania z bólami głowy.

Największe badanie

Naukowcy przeanalizowali 63 miliony wiadomości w mediach społecznościowych dotyczących bólu głowy i migren zbieranych przez około trzy lata, porównując ich dzienną liczbę z aktywnością geomagnetyczną. Współczynniki korelacji wyniosły minus 0,007 dla bólów głowy i 0,015 dla migren, co jest wynikiem statystycznie nieistotnym. Symulacja pokazała, że gdyby burze odpowiadały za nawet 1 do 2 procent epizodów, korelacja byłaby widoczna przy tak dużej próbie. Nie była widoczna.

Badanie ma ograniczenia, między innymi wiek i lokalizację użytkowników, ale to nie wystarcza, by uratować tezę o dużym, ogólnym efekcie.

Co naprawdę wpływa na bóle głowy

Badania opierające się na dzienniczkach i aplikacjach śledzących pokazują wyraźne powiązania z czynnikami meteorologicznymi. Duże badanie aplikacyjne objęło 4 375 użytkowników i 336 951 godzinowych wpisów. Niższe ciśnienie było związane z większą częstością bólów głowy, a najsilniejszym pojedynczym predyktorem był istotny spadek ciśnienia w ciągu sześciu godzin przed bólem. Wilgotność i opady potęgowały efekt. W jednej kohorcie wyładowania atmosferyczne w promieniu 25 mil zwiększały ryzyko bólu głowy o 31 procent.

Równocześnie ludzie zwykle przeceniają własną wrażliwość na pogodę, a ci, którzy twierdzą, że potrafią rozpoznać wpływ pogody, nie są bardziej trafni w przewidywaniu niż inni.

Co może kryć się dalej i jak to sprawdzić dla siebie

Nie można wykluczyć indywidualnej wrażliwości. Istnieją sygnały, że burze mogą wpływać na wydzielanie metabolitu melatoniny w nocy, co zaburza sen, a utrata snu to dobrze znany wyzwalacz bólu głowy. Również siła zaburzeń przy ziemi rośnie na wysokich szerokościach geomagnetycznych, co może być istotne.

Jeżeli chcesz sprawdzić to u siebie, prowadź przez kilka tygodni prosty dziennik. Zapisuj wystąpienie bólu, jego nasilenie, trend ciśnienia atmosferycznego (szczególnie spadek w sześciu godzinach przed bólem), wartość Kp oraz liczbę godzin snu. Szukaj wzorców, a nie pojedynczych zbieżności. Tygodnie danych dadzą dużo bardziej wiarygodny obraz niż pojedyncze przypadki.

Podsumowanie

Na podstawie najlepszych dostępnych danych nie ma dowodu na to, by burze magnetyczne powodowały bóle głowy na poziomie populacyjnym. Fizyka zmiany pola i brak percepcji magnetycznej przez człowieka utrudniają taką hipotezę. Natomiast zwykłe czynniki pogodowe, zwłaszcza nagły spadek ciśnienia, wilgotność, opady i wyładowania atmosferyczne, wykazują mierzalny wpływ, choć wyjaśniają tylko część zjawiska. Jeśli bóle głowy pojawiają się w dniach burzowych, najprawdopodobniejszymi przyczynami są zmiana ciśnienia, zaburzony sen, stres oraz zwykła częstotliwość bólów głowy. Dla własnej pewności prowadź zapis i skonsultuj się z lekarzem, jeśli bóle są częste lub nasilone.