- Burza magnetyczna ma trzy fazy: krótki początek, faza główna około 2–8 godzin, oraz faza powrotu trwająca od kilku godzin do nawet siedmiu dni.
- Najbardziej burzliwe momenty są krótkotrwałe, natomiast pełny epizod zwykle trwa jeden do trzech dni.
- Eksplodujące CME wywołują ostre i krótsze burze, szybkie strumienie wiatru słonecznego dają łagodniejsze ale dłuższe zakłócenia.
- Moc burzy i jej czas trwania to różne cechy, najsilniejsze burze nie zawsze trwają najdłużej.
- Dane na żywo udostępniają NOAA SWPC i GFZ Potsdam, śledząc wskaźniki Kp, Hp i Dst.
Burza magnetyczna nie ma jednego, ścisłego czasu trwania. To raczej fala, która narasta, osiąga szczyt i powoli zanika. Z tego powodu proste pytanie "jak długo trwa burza magnetyczna" nie ma jednej cyfry jako odpowiedzi. Niektóre burze kończą się w ciągu kilku godzin, inne utrzymują się przez dwa lub trzy dni, a długi, spokojny okres wyciszenia po dużym zdarzeniu może trwać nawet tydzień. W tym tekście opisujemy, co dzieje się podczas burzy geomagnetycznej, dlaczego czas trwania bywa tak różny i jakie są typowe ramy czasowe, korzystając z obserwacji agencji monitorujących te zjawiska na bieżąco, czyli NOAA SWPC i GFZ Potsdam.
Co oznacza "burza magnetyczna"
Na Ziemi odczuwamy pogodę jako deszcz, wiatr czy upał. Burza geomagnetyczna to zaburzenie nie w powietrzu, lecz w magnetosferze, niewidzialnej magnetycznej bańce otaczającej planetę. NOAA definiuje ją jako poważne zaburzenie magnetosfery spowodowane efektywnym transferem energii z wiatru słonecznego do przestrzeni otaczającej Ziemię. Naukowcy nie oceniają tego wzroku, używają wskaźników, które podsumowują stopień zakłócenia. Najważniejsze z nich to Kp, liczony w trzechgodzinnych przedziałach, Dst (oraz szybszy odpowiednik SYM-H), śledzący poziom obniżenia pola przy równiku, oraz Hp, półgodzinny odpowiednik Kp opracowany przez GFZ Potsdam.
Trzy fazy burzy
1. Faza początkowa
Gdy czoło zaburzenia słonecznego uderza w magnetosferę, pole może chwilowo skoczyć w górę. To tzw. sudden commencement, trwający od minut do kilku godzin. Nie każda burza ma wyraźny początek.
2. Faza główna
To sedno burzy, gdy energia napływa do magnetosfery i powstaje silny prąd pierścieniowy. Dst spada poniżej minus pięćdziesięciu nanotesli, co oznacza istotne zakłócenie. Ta faza zwykle trwa kilka godzin, typowo około dwóch do ośmiu.
3. Faza powrotu
Po osiągnięciu dna pole stopniowo wraca do normy. To najbardziej zmienna część zdarzenia, trwająca od około ośmiu godzin do nawet siedmiu dni. Często składa się z szybszej wczesnej dekay i długiego, powolnego wyciszenia.
Dlaczego jedne burze są krótkie a inne długie
Kluczowy czynnik to rodzaj źródła słonecznego. Coronal mass ejections (CME) to potężne, skoncentrowane obłoki plazmy z własnym polem magnetycznym, które zwykle dają gwałtowne, krótsze i intensywne burze. Z kolei szybkie strumienie wiatru z otworów koronalnych i powstające strefy interakcji (CIR) rzadziej osiągają ekstremalną siłę, ale mogą osłabiać magnetosferę przez dłuższy czas, czasem na kilka dni. To tłumaczy, dlaczego dwie burze o zbliżonym Kp mogą znacząco różnić się czasem trwania.
Przykłady i praktyczny model
Przykłady to m.in. maj 2024 (Gannon), gdy silne warunki utrzymywały się przez dwa do trzech dni, burza z marca 1989, która powodowała ostre skutki w ciągu kilku godzin, oraz wydarzenie Carringtona z 1859 roku, przypominające, że intensywność i długość to oddzielne cechy. W skrócie: najsilniejsza część burzy zwykle mierzy się godzinami, pełny epizod trwa od jednego do kilku dni, a powolne wyciszenie dużego zdarzenia może zająć do tygodnia. NOAA SWPC i GFZ Potsdam monitorują to w niemal rzeczywistym czasie, co pozwala śledzić rozwój i koniec burzy.
