- Mewġa manjetika hi turbata fil-qasam manjetiku tad‑Dinja, mhux temp atmosferiku.
- Tikkawża minn enerġija mix‑Xemx, spiss coronal mass ejection (CME).
- Is-saħħa tinżamm bl‑Kp index u tiġi speċifikata bl‑G-scale G1 sa G5.
- L-aktar sinjal viżibbli hu l-aurora, u tista' taffettwa GPS, ir-radju u satelliti.
- Dejta u twissijiet jiġu minn awtoritajiet fidiċi bħal NOAA SWPC u GFZ.
Meta nies jisimgħu "mewġa manjetika" jafu jassoċjawha mal-maltemp, subgħajk u xita. Fil-fatt, mewġa manjetika m'għandhiex x'taqsam mat‑temp li tara minn tieqa tiegħek. Hija mewġa li ssir fis‑spazju, 'il fuq mill-għoljiet, fil-bużżieqa manjetika inviżibbli li ddawwar il‑pjaneta tagħna. Dan it-test jispjega b'lingwa sempliċi x'inhi verament mewġa manjetika, minn fejn tiġi u kif issegwiha x-xjentisti.
Mewġa fis‑spazju, mhux fis‑sema
L-isem xieraq hu geomagnetic storm. Il-magnetosfera hija s-saff manjetiku protettiv li jdawwar id‑Dinja u jiddefendi kontra partikoli ċċarġjati mix‑Xemx. Normalment tinsab kalma u stabbli. Meta tidħol xokk ta' enerġija minn barra, is-saff jieħu t-tbissir u jinkiser il-kalma, u n-nies jgħidu li sseħħ mewġa manjetika. Dan il-fenomenu huwa kompletament spazjali, ma jinvolvi xita jew riħ li tista' tħoss.
Minn fejn tibda: ix‑Xemx
Kull mewġa tibda madwar 150 miljun kilometru 'l bogħod, fuq ix‑Xemx. Ix‑Xemx tarmi kontinwament miegħu x-xita solari, flussi ta' partikoli ċċarġjati. Kultant toħroġ burst kbir ta' enerġija, kif huma solar flares u particolarment coronal mass ejections CME. CME huwa mewġa kbira ta' plasma u kamp manjetiku li, jekk imfittxija lejn l‑art, tivvjaġġa s‑spazju u f'ġurnata jew ftit jiem tasal fis‑viċinat manjetiku tad‑Dinja.
Kif tasal id‑Dinja u kif tagħmel ħsara
Il-effett fuq id-Dinja jiddependi ħafna fuq id-direzzjoni tal-kamp manjetiku tal-fluss li jasal. Jekk il-kamp tal-CME ikun mmirat 'l isfel, kontra l-kamp tal-pjaneta, jinqalgħu proċessi ta' magnetic reconnection li jħallu l-enerġija tidħol faċilment fil-magnetosfera u tikkawża turbata kbira. Dan ifisser li mhux kull tifqigħa solari twassal għal mewġa qawwija.
Kif jiġu mmensurati
Obzervatorji manjetiċi madwar id‑dinja jreġistraw bidliet żgħar fil-kamp u jikkalkulaw l‑Kp index, skala minn 0 sa 9. Kp ta' 5 jew aktar jindika mewġa geomagnetika. NOAA SWPC u GFZ jipprovdu dawn id‑dejta, u l‑Kp uffiċjali globali jinħadem f'Niemegk. NOAA wkoll jiddeċodifika l‑G-scale li tispjega b'mod sempliċi minn G1 sa G5 xi kemm qawwija hija l‑mewġa.
X'jista' jinxtered u għaliex isegwuha n‑nies
L-iktar ħaġa spettakolari hi l-aurora, li waqt mewġiet qawwija tidher iktar 'il bogħod mill-poli. Mewġiet jistgħu jinterferixxu ma' komunikazzjonijiet radju, jnaqqsu ġustizzja ta' GPS, iżidu drag fuq satelliti u f'każijiet estremi jġibu pressjoni fuq netwerks tal-enerġija. Għalhekk aġenziji speċjali jissorveljaw il-kundizzjoni u jippubblikaw twissijiet.
Sorsi
- NOAA Space Weather Prediction Center — Geomagnetic Storms: https://www.swpc.noaa.gov/phenomena/geomagnetic-storms
- NOAA Space Weather Prediction Center — Planetary K-index: https://www.swpc.noaa.gov/products/planetary-k-index
- NASA Science — Coronal Mass Ejections and Space Weather: https://science.nasa.gov/sun/
- GFZ Helmholtz Centre for Geosciences — Geomagnetic Kp index: https://www.gfz.de/en/section/geomagnetism/data-products-services/geomagnetic-kp-index
