- Il-pressjoni atmosferika hija t-tħabbira tal-arja li tmiss il-bniedem, tinżel qabel temp ħażin u tiżdied f’ħin ta’ paċi.
- Meta l-pressjoni tonqos, it-tessuti madwar il-ġogi jistgħu jespandu ftit u jsemmħu nervituri sensittivi, li ħafna jħossu bħala tieqaf jew uġigħ.
- L-akbar studju fondat sab li pressjoni baxxa, umdità għolja u riħ jgħollu l-probabbiltà ta’ jum ta’ uġigħ b’madwar 20 procent, effett reali iżda modestu.
- L-evidenza hija mħarbta: xi studji juru rabta u oħrajn le, u jidher li l-bidla fil-klima hija importanti aktar mill-valur assolut.
- Il-sensittività tidher ħafna skont il-persuna, speċjalment f’min għandu osteoartrite jew korrimenti antiki.
Ħafna nies jgħidu li jafu meta se jinbidel it-temp għax jibdew iħossu uġigħ fil-koxox, ġonot jew idejn anke qabel ma x-xemx titħabbta. Jekk il-ġogi tiegħek iġorbu aktar meta jiżdied it-temp imċajpar jew meta tinżel il-pressjoni, m’intix waħdek u mhuwiex biss impressjoni. Dan l-artiklu jispjega b’mod ċar x’inhi l-pressjoni atmosferika, għaliex bidliet f’hekk jistgħu jaffettwaw il-ġogi, x’irriżulta mill-istudji kbar u fejn għad hemm dubju. L-għan hu li tifhem mill-qrib, mhux li ngħidlek x’tagħmel.
X’inhi l-pressjoni atmosferika
L-arja madwarna għandha piż. Il-kolonna ta’ atmosfera fuq moħħok tgħaddi diversi kilometri 'l fuq u tippressa fuq l-uċuħ kollha tal-ġisem b’forza kbira. Ma nħossux dan il-piż għax il-pressjoni ġewwa ġisimna tirreżisti u tżomm kollox f’bilanċ. Il-pressjoni atmosferika, imsejħa wkoll barometrika, timmodifika skont il-moviment tas-sistemi tat-temp. Sistema ta’ pressjoni għolja ġeneralment tiġbor temp xieraq u ċar, waqt li sistema ta’ pressjoni baxxa ġeneralment tiġbor mewt u riħ.
Għaliex il-ġogi jistgħu jħossu tibdil fil-pressjoni
Ma hemmx spjegazzjoni waħda provata għal kollox, iżda hemm diversi mekkaniżmi sensati li xjentisti u tobba soilmu jikkunsidraw.
L-idea tal-espansjoni tat-tessuti
Meta l-pressjoni tonqos, it-tessuti fuq barra tal-ġisem jiġu mnaqqsa l-pressjoni esterna u jistgħu jespandu ftit. F’ġogi b’infjammazzjoni jew mgħottija, espansjoni żgħira tista’ tippremja nervituri jew tistrieħ il-kapsula tal-ġoint u tħalli sensazzjoni ta’ tfixkil jew uġigħ.
L-idea tal-fluwidu sinovjali
Il-fluwidu li jaħbiġ il-ġogi jaġixxi bħall-oli, u bidliet fit-temperatura jew il-pressjoni jistgħu jagħmluh kemmxejn iktar dens u inqas li jħallih jgħaddi bla xkiel, u b’hekk jiżdied is-sens ta’ tifiq.
L-idea tas-sensittività tan-nervituri
F’ġogi diġà maħrufa b’danni jew artrite, il-mini nervużi jistgħu jkunu aktar faċli biex jinnutaw tibdil fin-natura jew fil-pressjoni, u dak li ġo ġoint b’saħħtu ma jħossx jista’ jikkawża uġigħ f’ġoint sensittiv.
Imġiba u stat ta’ moħħ
Mhux kollox huwa mekkaniżmu pur. Fil-ġranet kesħin u sferiċi, in-nies jimxu inqas u jżommu muskoli bħala reazzjoni. Ftit moviment u tensjoni jistgħu jagħmlu ġogi jħossuhom aktar iebsa. Pietà u skurità jistgħu jżidu t-togħma tal-uġigħ.
X’juruna r-riċerka
Ir-riċerka qed turi riżultati miksjin. Xi studji sabu rabti bejn bidliet fil-pressjoni u uġigħ, oħrajn ma sabux xejn. L-akbar proġett sa issa, "Cloudy with a Chance of Pain", li analizza aktar minn 13,000 persuna u miljuni ta’ rapporti ta’ uġigħ, sab li umdità għolja, pressjoni baxxa u riħ kienu marbutin ma’ aktar probabilità ta’ jum ta’ uġigħ, b’effett reali iżda modestu kważi 20 prosent aktar probabbiltà f’jum umdu u riħan.
Ir-raġunijiet għall-iskumdità tal-evidenza jinkludu kemm il-uġigħ huwa soġġettiv, l-aspettattivi tal-persuna u d-differenzi fit-tipi ta’ data u kif jiġu definitti l-“flare”.
Kif tifhem il-mudell tiegħek
Għal ħafna nies huwa l-bidla fit-temperatura u l-pressjoni li hija importanti aktar mill-valur assolut. Żomm reġistru sempliċi tal-kif tħoss il-ġogi kuljum flimkien mal-pressjoni, it-temperatura u l-umdità lokali. Dan jista’ juri mudell personali li l-istudji ġenerali ma jistgħux jiddeskrivu. Jekk għandek uġigħ persistenti jew tifqigħ ġodda, ikkonsulta professjonist mediku.
Sorsi
- McAlindon T., et al. "Changes in Barometric Pressure and Ambient Temperature Influence Osteoarthritis Pain." The American Journal of Medicine (2007). https://www.amjmed.com/article/S0002-9343(06)01026-6/fulltext
- Dixon W.G., et al. "Cloudy with a chance of pain: engagement and subsequent attrition of daily data entry in a smartphone pilot study tracking weather and chronic pain." University of Manchester / npj Digital Medicine (2019). https://www.manchester.ac.uk/about/news/cloudy-with-a-chance-of-pain-smartphone-study-shows-pain-more-likely-on-humid-windy-days/
- Cloudy with a Chance of Pain study — Manchester Institute for Collaborative Research on Ageing. https://www.micra.manchester.ac.uk/research/research-themes/biology-of-ageing/cloudy-with-chance-of-pain/
- Cleveland Clinic. "Why Your Joints Might Hurt When the Weather Changes." https://health.clevelandclinic.org/barometric-pressure-joint-pain
- Arthritis Foundation. "The Best Climate for Arthritis: Weather, Humidity and Your Joints." https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/managing-pain/understanding-pain/best-climate-for-arthritis
- Mount Sinai. "Feeling Under the Weather? Barometric Pressure and Joint Pain." https://health.mountsinai.org/blog/feeling-under-the-weather/
Iġġenerat minn data live ta' NOAA SWPC u GFZ Potsdam u rivedut mit-tim ta' MeteoStorms.
Sorsi tad-data:NOAA SWPC, GFZ Potsdam
