Γιατί χειροτερεύουμε πριν από βροχή ή καταιγίδα

Πολλοί άνθρωποι καταλαβαίνουν τα συμπτώματα πολύ πριν πέσουν οι πρώτες σταγόνες, με αίσθηση βάρους πίσω από τα μάτια, μουντό πονοκέφαλο, πόνο στις αρθρώσεις ή ανεξήγητη κούραση. Όταν ο καιρός σκοτεινιάζει και ξεκινά η βροχή, για κάποιους η ενόχληση υποχωρεί. Αυτό δεν είναι φαντασία. Οι ώρες πριν από μια βροχή ή καταιγίδα είναι περίοδος ταχείας αλλαγής στην ατμόσφαιρα και το σώμα μας συνήθως αντιλαμβάνεται αυτές τις αλλαγές.

Τι αλλάζει στην ατμόσφαιρα πριν την καταιγίδα

Μια βροχή ή καταιγίδα είναι το ορατό αποτέλεσμα μιας ευρύτερης μεταβολής στην ατμόσφαιρα που συνήθως «χτίζεται» για ώρες. Κάποια φυσικά μεγέθη αλλάζουν ταυτόχρονα και το ανθρώπινο σώμα μπορεί να αντιδρά σε καθένα από αυτά.

Η βαρομετρική πίεση πέφτει. Οι καταιγίδες σχηματίζονται σε περιοχές χαμηλής πίεσης, οπότε καθώς πλησιάζει η καταιγίδα η πίεση συνήθως μειώνεται. Συστήματα που παρατηρούν πονοκεφάλους έχουν δείξει ότι μειώσεις της τάξης των 6 έως 10 hPa φαίνεται να επηρεάζουν μερικούς ευαίσθητους ανθρώπους. Η υγρασία ανεβαίνει. Πριν από μια καλοκαιρινή καταιγίδα ο αέρας συγκρατεί πολύ υδρατμό, και αυτό μειώνει την ικανότητα του σώματος να ψύχεται με την εξάτμιση του ιδρώτα. Η θερμοκρασία αλλάζει, συχνά απότομα. Η ζέστη πριν από το μέτωπο γίνεται πιο δύσκολη και μετά η θερμοκρασία μπορεί να πέσει γρήγορα. Ακόμη αλλάζουν ο άνεμος, τα σύννεφα και το ηλεκτρικό πεδίο της ατμόσφαιρας, στοιχεία που έχουν πιο λεπτές επιπτώσεις.

Βαρομετρική πίεση και πονοκέφαλος

Από όλες τις μεταβολές, η πτώση της πίεσης έχει προσελκύσει τη μεγαλύτερη επιστημονική προσοχή σε σχέση με τους πονοκεφάλους και την ημικρανία. Η σχέση είναι υπαρκτή για πολλούς, αλλά είναι ατομική και όχι πλήρως κατανοητή. Έρευνες δείχνουν ότι σε άτομα με ημικρανία η «καιρική» επίδραση μπορεί να εξηγεί μέρος των κρίσεων, αλλά η επίδραση ποικίλλει πολύ μεταξύ ανθρώπων. Μία πιθανή αιτία είναι οι κοιλότητες γεμάτες αέρα στο κεφάλι, όπως οι κόλποι και το μέσο αυτί, που χρειάζονται να εξισορροπήσουν την εξωτερική πίεση. Εάν υπάρχει συμφόρηση, η καθυστέρηση στην εξίσωση μπορεί να δώσει αίσθημα πληρότητας ή πόνο. Επίσης, σε ορισμένους το νευρικό σύστημα του πόνου είναι πιο ευερέθιστο και μια μικρή εξωτερική αλλαγή μπορεί να πυροδοτήσει πονοκέφαλο.

Υγρασία, αναπνοή και «βροχο-ασθμα»

Η υψηλή προ-καταιγίδας υγρασία δυσκολεύει την εξάτμιση του ιδρώτα και αυξάνει το αίσθημα κόπωσης. Για το καρδιαγγειακό σύστημα αυτό σημαίνει μεγαλύτερη επιβάρυνση, ειδικά για ευπαθείς ομάδες. Υπάρχει επίσης τεκμηριωμένο φαινόμενο που αφορά την αναπνοή: η «thunderstorm asthma». Κατά τις εποχές γύρης, οι ισχυροί άνεμοι και η υγρασία μπορούν να προκαλέσουν ρήξη των κόκκων γύρης, απελευθερώνοντας μικρά σωματίδια που εισπνέονται βαθιά στους πνεύμονες, κάτι που έχει προκαλέσει μαζικές εισαγωγές σε επείγοντα περιστατικά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Αρθρώσεις, διάθεση και προσωπική ευαισθησία

Πολλοί με αρθρίτιδα ή παλαιά τραύματα δηλώνουν ότι οι αρθρώσεις «προαισθάνονται» τη βροχή. Η εξήγηση σχετίζεται ξανά με την πίεση και τους ιστούς γύρω από την άρθρωση. Η επιστήμη παραμένει μεικτή αλλά το φαινόμενο είναι βιολογικά πιθανό. Το ίδιο ισχύει και για τη διάθεση, όπου η μειωμένη ηλιοφάνεια, ο κακός ύπνος στον μουντό καιρός και η φυσική καταπόνηση με υγρασία συνυπάρχουν.

Τι μπορείτε να κάνετε

Η βασική ωφέλεια είναι η παρατήρηση. Καταγράψτε πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και συγκρίνετέ τα με τις αλλαγές του καιρού, για να βρείτε το προσωπικό σας πρότυπο. Εάν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή επίμονα, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας.

Πηγές

• U.S. National Library of Medicine, άρθρα για σχέση καιρού και ημικρανίας
• Μελέτες για πτώση βαρομετρικής πίεσης και ημικρανία
• Έρευνες για barotrauma σε κοιλότητες με αέρα
• Έρευνες για υγρασία, θερμότητα και καρδιαγγειακή καταπόνηση
• The Lancet Respiratory Medicine και PLOS One για epidemic thunderstorm asthma
• NOAA Space Weather Prediction Center για δεδομένα διαστημικού καιρού