Γιατί πονάνε οι αρθρώσεις πριν αλλάξει ο καιρός

Πολλοί άνθρωποι λένε ότι καταλαβαίνουν τον καιρό στις αρθρώσεις των γονάτων, των ισχίων ή των χεριών πριν ακόμα μαυρίσει ο ουρανός. Αν οι αρθρώσεις σας πονάνε όταν έρχεται κακοκαιρία, όταν πέφτει η πίεση ή όταν αλλάζουν οι εποχές, δεν είστε μόνοι και δεν το φαντάζεστε. Αυτό το κείμενο εξηγεί με απλά λόγια τι ακριβώς είναι η ατμοσφαιρική πίεση, γιατί οι μεταβολές της μπορεί να γίνονται αισθητές στις αρθρώσεις, τι δείχνουν μεγάλες μελέτες και τι παραμένει αμφίβολο. Ο στόχος είναι να σας βοηθήσει να καταλάβετε τι συμβαίνει, όχι να σας πει τι να κάνετε.

Τι είναι η ατμοσφαιρική πίεση

Ο αέρας γύρω μας έχει βάρος. Η στήλη αέρα πάνω από το κεφάλι μας πιέζει κάθε επιφάνεια, συμπεριλαμβανομένου του σώματός μας, με δύναμη συγκρίσιμη με το βάρος ενός μικρού αυτοκινήτου κατανεμημένο στο τραπέζι. Δεν την αισθανόμαστε επειδή η εσωτερική πίεση του σώματος μας εξισορροπεί την εξωτερική πίεση. Η ατμοσφαιρική πίεση μετριέται σε μονάδες όπως hPa ή mmHg και ανεβοκατεβαίνει καθώς κινούνται τα καιρικά συστήματα. Πολλοί που είναι ευαίσθητοι στον καιρό λένε ότι δεν είναι η απόλυτη τιμή αλλά η κατεύθυνση και η ταχύτητα της αλλαγής, ιδίως μια γρήγορη πτώση, που γίνεται πιο αισθητή.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί μια άρθρωση

Μια άρθρωση είναι δύο οστά που συναντώνται μέσα σε μια κλειστή κάψουλα, με χόνδρο και μικρή ποσότητα αρθρικού υγρού, την υγρότητα που λιπαίνει την άρθρωση. Γύρω υπάρχουν σύνδεσμοι, τένοντες, νεύρα και άλλοι μαλακοί ιστοί. Υπάρχουν μερικές λογικές εξηγήσεις για το πώς οι αλλαγές στην εξωτερική πίεση μπορούν να γίνουν αισθητές.

Διόγκωση ιστών

Όταν η ατμοσφαιρική πίεση πέφτει, η εξωτερική πίεση στον ιστό χαλαρώνει ελαφρώς και οι ιστοί που περιέχουν υγρά ή αέρια μπορούν να διογκωθούν ελάχιστα. Σε μια ήδη φλεγμονώδη ή φθαρμένη άρθρωση αυτή η πολύ μικρή διόγκωση μπορεί να πιέσει νεύρα και να προκαλέσει δυσφορία, όπως ένα μπαλόνι που φουσκώνει καθώς ανέβει σε μικρότερη πίεση.

Αλλαγές στο αρθρικό υγρό και ευαισθησία νεύρων

Το αρθρικό υγρό μπορεί να αλλάξει ρεολογικά με θερμοκρασία ή πίεση και να γίνει λιγότερο «ομαλό», προκαλώντας αίσθηση δυσκαμψίας. Επιπλέον, σε καταστάσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα αρκετά νευρικά άκρα γίνονται πιο ευερέθιστα, οπότε μικρές εξωτερικές αλλαγές αρκούν για να προκαλέσουν πόνο.

Συμπεριφορά και διάθεση

Ο καιρός επηρεάζει τη δραστηριότητα και τη διάθεση. Κρύο, υγρό και μουντό περιβάλλον μειώνουν την κίνηση, αυξάνουν την ένταση των μυών και μπορούν να κάνουν τον πόνο πιο αισθητό. Η χαμηλή διάθεση επίσης εντείνει την αίσθηση πόνου.

Τι δείχνει η έρευνα

Τα αποτελέσματα είναι αντιφατικά. Κάποιες μελέτες βρίσκουν σχέση μεταξύ καιρικών μεταβολών και έντασης πόνου. Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη, «Cloudy with a Chance of Pain», με πάνω από 13.000 συμμετέχοντες που κατέγραφαν καθημερινά τον πόνο μέσω εφαρμογής, ανέλυσε πάνω από πέντε εκατομμύρια αναφορές και βρήκε ότι οι ημέρες με υψηλή υγρασία, χαμηλή πίεση και δυνατό άνεμο ήταν πιο πιθανό να είναι ημέρες έντονου πόνου, με περίπου 20 τοις εκατό αύξηση της πιθανότητας σε σχέση με μια μέση ημέρα. Το αποτέλεσμα είναι πραγματικό αλλά μικρό. Άλλες προσεκτικές αναλύσεις δεν ανίχνευσαν συνεπή σύνδεση. Η υποκειμενικότητα του πόνου, οι προσδοκίες των ανθρώπων και οι διαφορές στις μεθόδους μελέτης εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τις διαφορές.

Πώς να ερμηνεύσετε το δικό σας μοτίβο

Επειδή η επίδραση διαφέρει πολύ ανά άτομο, το καλύτερο εργαλείο είναι η δική σας παρακολούθηση. Σημειώστε πώς νιώθετε κάθε μέρα μαζί με τοπικά δεδομένα πίεσης, θερμοκρασίας και υγρασίας. Με τον καιρό μπορεί να δείτε ένα προσωπικό μοτίβο ή να διαπιστώσετε ότι δεν υπάρχει σαφής σύνδεση. Η γνώση αυτή βοηθά να αντιμετωπίζετε με μεγαλύτερη ηρεμία τις αλλαγές και να συζητάτε με γιατρό αν τα συμπτώματα είναι έντονα ή προοδευτικά.

Πηγές

• McAlindon T., et al. "Changes in Barometric Pressure and Ambient Temperature Influence Osteoarthritis Pain." The American Journal of Medicine (2007). https://www.amjmed.com/article/S0002-9343(06)01026-6/fulltext
• Dixon W.G., et al. "Cloudy with a chance of pain: engagement and subsequent attrition of daily data entry in a smartphone pilot study tracking weather and chronic pain." University of Manchester / npj Digital Medicine (2019). https://www.manchester.ac.uk/about/news/cloudy-with-a-chance-of-pain-smartphone-study-shows-pain-more-likely-on-humid-windy-days/
• Cloudy with a Chance of Pain study — Manchester Institute for Collaborative Research on Ageing. https://www.micra.manchester.ac.uk/research/research-themes/biology-of-ageing/cloudy-with-chance-of-pain/
• Cleveland Clinic. Why Your Joints Might Hurt When the Weather Changes. https://health.clevelandclinic.org/barometric-pressure-joint-pain
• Arthritis Foundation. The Best Climate for Arthritis. https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/managing-pain/understanding-pain/best-climate-for-arthritis
• Mount Sinai. Feeling Under the Weather? Barometric Pressure and Joint Pain. https://health.mountsinai.org/blog/feeling-under-the-weather/